32x32-Circle-50-FB 32x32-Circle-50-GP 32x32-Circle-50-YT  
+ Dezynfekcja + Ozonowanie + Czyszczenie suchą parą + Nasz priorytet to Twoje ZDROWIE + Usuwamy: roztocze, grzyby, pleśń, pyłki, bakterie i wirusy +

Alergia na roztocze

 

Fragment tekstu:

Prof. nadzw. AM dr hab. n. med. Bolesława Samolińskiego

Zakład Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych i Alergologii AM w Warszawie

 

Tekst wybrany z opracowania:

(...)

Leczenie - Usuwanie alergenu.

Wpływ czyszczenia pokoi na przebieg atopowego zapalenia spowodowanego uczuleniem na roztocze kurzu mieszkaniowego był badany w ośmiomiesięcznym systemie prewencji opartej na obniżeniu alergenu w pomieszczeniach zajmowanych przez chorych. Stwierdzono statystycznie znamienną poprawę dolegliwości skórnych i poprawę poziomu eozynofilii obwodowych, bazofilii, surowiczej dehydrogenazy i swoistych IgG. Czas remisji był krótki. Po powrocie do warunków z zwiększonym stężeniem alergenu roztoczy kurzu domowego, zmiany skórne nasiliły się.

Roztocze giną w temperaturze 55°C lub wyższej. W temperaturze niższej, niż 55°C nie ginęły pomimo zastosowania detergentów i środków piorących. Pranie w zimnej temperaturze nie zabijało żywych roztoczy, choć stężenie Der p. 1 było redukowane o 90%. Pranie na „sucho" zabijało roztocze, ale nie redukowało stężenia alergenu.

Podstawowe zalecenia dotyczące postępowania przeciwroztoczowego są następujące:

(...)

• częsta wymiana pościeli, materacy

• pranie w wysokiej temperaturze dywanów (odkurzacze parowe), zasłon, bielizny, pościeli, poduszek, kołder (powyżej 60 st. C)

• stosowanie filtrów powietrza

• utrzymywanie suchej atmosfery, tj. około 40% wilgotności względnej. Jednak dokładne analiza tego problemu wskazuje, że stężenie alergenu w tej metodzie nie obniża się na tyle istotnie, aby wpływać na stan alergizacji chorych, natomiast wyraźnie niekorzystnie wpływa na samopoczucie chorych zależne od zbyt suchego powietrza wdychanego.

• używanie wysoko wydajnych odkurzaczy typu HEPA, ale zaleca się nie odkurzanie przez chorych z alergią na alergeny kurzu domowego, lecz osoby drugie

• polerowanie i czyszczenie gładkich powierzchni pastami. Używanie wilgotnych szmatek również jest pomocne, jednak daje słabszy efekt roztoczousuwający.

(...)

• częste wietrzenie i sprzątanie zmniejsza populację roztoczy o ponad 80%

• stosowanie specjalnych materiałów i drobnej sieci oczek do pokrycia materacy, kołder i poduszek zmniejszało nasilenie objawów astmy po 6-8 miesiącach

• Rains i współpracownicy wykazali, że syntetyczne poduszki znacznie szybciej gromadzą alergen Der p. 1, niż z pierza. Trzykrotnie więcej Der p. 1 obserwuje się już w pierwszym miesiącu, ośmiokrotnie po sześciu miesiącach badania. Dlatego należy je często prać.

• specjalnie zaprojektowane domy, ze sztuczną wentylacją i nowymi materiałami i materacami dawały w ponad rocznej obserwacji 7-krotny spadek obecności roztoczy

(...)

 

Poniżej zamieszczono większą część opracowania:

 

Alergia na roztocze kurzu domowego jest najczęstszą przyczyną objawów alergii i astmy w naszym kraju. Wg najnowszych danych uzyskanych w 2006 roku w epidemiologicznych badaniach chorób alergicznych w Polsce (ECAP), które objęły prawie 9 000 osób, dodatnie testy na te pajęczaki stwierdzono u 24% losowo dobranych respondentów z populacji Warszawy, Katowic, Lublina i Zamojszczyzny. Częstość występowania alergii nosa określa się wg tych badań na 28-33% w populacji, a astmy na około 10-11%, w zależności od regionu i wieku respondentów. Niedodiagnozowanie w tym zakresie jest zastraszająco wysokie i w przypadku astmy sięga do 60%. Oznacza to, iż w weryfikującym wywiady ankietowe badaniu lekarskim różne postaci tej choroby po raz pierwszy lekarze rozpoznali w tak wysokim odsetku. 20% badanej populacji ma przewlekle zatkany nosa bez innych objawów nosowych (typowy obraz alergii roztoczowej), a jakiekolwiek symptomy zapalenia błony śluzowej nosa dotyczą 33%. Sumaryczne zestawienie wszelkich postaci alergii rozpoznano u ponad 40% badanych spośród 9 000 respondentów! W porównaniu z wynikami podobnych analiz z połowy lat 90. ub. stulecia nastąpiło podwojenie zachorowania w Polsce. Pełny obraz epidemiologii w naszym kraju będziemy mieli w 2008 roku, kiedy zastaną zakończone badania ECAP (Epidemiologia Chorób Alergicznych w Polsce), w których planuje się zgromadzić dane z 22 500 ankiet z całego kraju, u dzieci i dorosłych.

Wśród narodów świata jesteśmy na wysokim miejscu rozpowszechnienia chorób alergicznych. Zgodnie z ogólnymi tendencjami, co 10 lat podwaja się liczba osób uczulonych.

U chorych z astmą oskrzelową najczęściej alergenami uczulającymi są roztocze kurzu domowego.

Wynika to z fizjologicznej funkcji filtracyjnej jam nosowych. Cząsteczki o wielkościach typowych alergenów roztoczy kurzu domowego słabiej, niż np. pyłki roślin są zatrzymywane w błonie śluzowej nosa i dzięki temu łatwiej penetrują do oskrzeli. Np. wielkość cząsteczki Der p. 1 i Der f 1 (najczęściej uczulających alergenów roztoczy) przekracza 10 µm, natomiast Der p. 2, Der f 2 (drugich co do częstości uczulania) to cząsteczko o wielkości mniejszej niż 10 µm. W ten sposób alergen główny roztoczy Der p. 1 i Der f 1 osadza się na błonie śluzowej jam nosowych, natomiast zasadnicza część antygenu drugiego przedostaje się do płuc.

Mahmic i współpracownicy wykazali wpływ natężenia występowania alergenu roztoczowego Der p. 1 na pojawianie się uczulenia na roztocze już w przedziale wiekowym między 4. a 12. miesiącem życia. Badania warszawskiego ośrodka wykazały, że istotne znaczenie ma pierwszy kontakt z potencjalnym alergenem, gdyż częstość urodzeń wskazywała na równomierny rozkład terminów porodów w okresie całego roku w grupie chorych z roztoczycą, podczas gdy osoby uczulone na pyłki roślin letnich częściej rodziły się w miesiącach wiosenno-letnich i rzadko w miesiącach zimowych.

Uczulenie na roztocze związane jest z wcześniejszym okresem życia człowieka, niż nadwrażliwość na pyłki roślin, często z objawami astmy.

Wśród przyczyn wzrostu występowania uczulenia na roztocze kurzu domowego istotną rolę odgrywa stężenie alergenu. Kuehr stwierdził, że objawy alergii rozpoczynały się przy stężeniu powyżej 2 µg w 1 gramie kurzu mieszkaniowego u osób, które już wcześniej miały cechy atopii. Przy stężeniu 9 µg/1gram kurzu wyraźnie zwiększyło się ryzyko wystąpienia alergii. U niealergików, u których nie stwierdzono wcześniej cech alergii, nadwrażliwość pojawiała się przy stężeniu Der p.1 powyżej 80µg/g. W badaniach warszawskich porównanie występowania roztoczy w domach pacjentów uczulonych na roztocze w stosunku do mieszkań pacjentów uczulonych tylko na pyłki roślin wykazało istotne, statystycznie częstsze występowanie roztoczy w domach chorych z roztoczycą. Stwierdzono wysoce istotne dodatnie korelacje pomiędzy liczbą roztoczy w 1g kurzu z mieszkania chorego a wartością total IgE w surowicy krwi danej osoby. Zaobserwowano również, iż u chorych z roztoczycą przy liczbie powyżej 10 roztoczy w 1g kurzu z mieszkania występuje jednoczesne zajęcie górnych dróg oddechowych i oskrzeli. U chorych z roztoczycą i pyłkowicą, jednoczesne zajęcie górnych dróg oddechowych i oskrzeli obserwowano przy liczbie roztoczy większej niż 20 w 1g kurzu.

Podstawowe znaczenie w rozwoju nadwrażliwości ma duże stężenie alergenu w otoczeniu potencjalnego lub już uczulonego alergika oraz czynniki cywilizacyjne, związane z zanieczyszczeniem środowiska, chemizacją życia, poprawą stanu sanitarnego, spadkiem zachorowalności na infekcje i choroby pasożytnicze.

Roztocze jako element świata ożywionego

Roztocze są pajęczakami o wielkości od kilkuset mikrometrów do 1 milimetra, występującymi najczęściej w glebie, gdzie odpowiadają za rozkład materiału organicznego. W 1 m3 gleby można znaleźć setki tysięcy osobników. Część z nich zaliczana jest do szkodników. Są również pasożytami człowieka, np. roztocz Sarcoptes scabiei wywołuje świerzb. Mogą także pasożytować na zwierzętach, np. rodzina Dermanyssidae czy Ixodidae, atakować ryby i żerować na roślinach wodnych. Są znajdowane w tundrach, górach, podziemnych jamach, grotach, jaskiniach, gorących szczelinach skalnych, oceanach i mieszkaniach ludzkich. Żerują na owadach, chwastach i innych roztoczach (Phytosaidae). Czynią szkody w spożywczych produktach przechowywanych jak np. rozkruszek mączny (Acarus siro). Gatunki te mogą również uczulać człowieka. Obecnie rozpoznaje się 30 000 gatunków roztoczy i ciągle są opisywane nowe, lecz w domach do chwili obecnej stwierdzono jedynie 130 gatunków.

Roztocze należą do podkrólestwa wielokomórkowców (Metazoa), typu stawonogów (Arthropoda), podtypu szczękoczułkowców (Chelicerata), gromady pajęczaków (Arachnida), wśród których stanowią jeden z dziewięciu rzędów. Alergogenne należą przede wszystkim do rodziny Pyrogliphidae. Znaczna część spośród nich znajdowana jest w gniazdach ptasich i miejscach stałego przebywania zwierząt.

Roztocza uczulające podzielone są na:

I. mieszkaniowe: Dermatophagoides pteronyssinus, Dermatophagoides Farinae, Euroglyphus marynei

II. magazynowe: Acarus siro, Lepidoglyphus destructor, Glycyphagus domesticus, Tyrophagus putrescentiae

(...)

Przynależność roztoczy do pajęczaków opiera się na posiadaniu czterech par odnóży oraz niezaznaczonej lub nieobecnej segmentacji ciała, co różni je od pozostałych rzędów tej gromady.

Nisza ekologiczna roztoczy

Średnio cykl rozwojowy trwa 3-4 miesiące, pod koniec którego samica składa około 30-50 jaj. Jednak w optymalnych warunkach czas przeżycia może się zwiększyć nawet do 500 dni, a płodności do 105 jaj.

(...)

Osobniki Dermatophagoides pteronyssinus w sytuacji obniżonej wilgotności powietrza siadają w przykurczu tak, że wydaje się, iż są one sklejone z podłożem. Takie zachowanie zapewnia im zmniejszenie utraty wody przez naturalne otwory ciała. Następnie roztocze gromadzą się wokół siebie, tworząc nawet trójwarstwową kopułę. Opisano spadek śmiertelności 50% Dermatophagoides pteronyssinus trzymanych stadnie, podczas gdy hodowane osobno ginęły w 94%.

Roztocze mogą otrzymywać wodę drogą absorpcji wody z powietrza. Ma to bardzo istotne znaczenie i wyjaśnia, dlaczego wilgotność otoczenia jest tak silną determinantą (obok temperatury) przeżycia roztoczy.

Korsgard i Hughes wykazali współzależność między ilością roztoczy, wilgotnością i porą roku: obniżenie wilgotności powietrza atmosferycznego w okresie zimowym powodowało spadek liczby roztoczy. Odwrotnie kształtowała się sytuacja w czasie jesieni.

Naturalnym środowiskiem roztoczy rodziny Pyroglyphidae są gniazda ptaków synantropijnych, a szczególnie wróbla domowego (łac. Passer domesticus). Zwyczaje pokarmowe są więc związane z obecnością naskórka, szczególnie ptasiego. W domach ludzkich podstawowym pokarmem są resztki organiczne. Dla gatunku Dermatophagoides pteronyssinus pożywieniem jest mieszanina naskórka ludzkiego, drożdże, mączka rybna, zarodki pszenicy, suszone dafnie, sproszkowane mleko.

W kurzu mieszkaniowym, poza rodziną Pyroglyphidae, występują roztocze magazynowe z rodzin Acaridae, Glycyphagidae oraz glebowe - Cheyletidae i Tarsonemidae. Dwie ostatnie nie mają znaczenia alergogennego.

Występowanie alergenów roztoczowych w środowisku człowieka

W domach osób uczulonych na roztocze znajdują się duże ilości pajęczaków, podczas gdy u pacjentów cierpiących z powodu gorączki siennej obecne są tylko niewielkie ich ilości.

Populacja roztoczy wzrasta sezonowo w kurzu domowym. Maksimum namnażania występuje w okresie miesięcy letnich, tj. od początku lipca do końca września. Następnie dochodzi do ich wymierania. Taka fluktuacja ich ilości może leżeć u podłoża okresowego nasilania się objawów uczulenia. Jednak współczesne badania Arliana i współpracowników, Halmai i współpracowników oraz Toveya i współpracowników wykazały, że głównym antygenem alergizującym są odchody tych pajęczaków. W jednym gramie hodowli stwierdza się około 1000 sztuk roztoczy oraz 250 000 kulek fekalnych przez nie wydalonych. Wielkość takiej kulki wynosi około 20 mikrometrów i zawiera 0,1 nanograma silnie alergizującego antygenu Der p. 1, który uznany jest za najważniejszy antygen alergizujący spośród wszystkich antygenów roztoczowych. Uważa się, że 3/4 wszystkich przeciwciał IgE osób uczulonych jest produkowanych pod wpływem tego antygenu. 90-99% tego antygenu znajduje się właśnie w kulkach fekalnych.

Z uwagi na swoją wielkość alergen jest trudny do usunięcia. Tak więc z jednej strony występuje sezonowy wzrost populacji roztoczy, które produkują antygen z drugiej strony - wytworzony alergen jest trudny do usunięcia i może utrzymać się w otoczeniu chorych przez cały rok.

Tłumaczy to stwierdzany w badaniach całoroczny charakter objawów. Podawane przez pojedyncze osoby zmniejszanie się dolegliwości w miesiącach letnich i wiosennych może również wiązać się z trybem życia. Niektórzy pacjenci mają biurowy charakter pracy, a większość wolnego czasu spędzają w domu. Narażają się tym samym na stałą ekspozycję na alergen uczulający. U innych częste przebywanie na świeżym powietrzu w porze letniej sprzyja unikaniu kontaktu z alergenem. Występuje wówczas sezonowe ustępowanie i pojawianie się objawów.

Stwierdza się opóźnienie nasilenia objawów choroby w stosunku do okresu namnażania się roztoczy o około 1-2 miesięcy. Przesunięcie dolegliwości na okres jesienny zostało podkreślone przez Spieksmę, Morrison-Smith'a i współpracowników oraz Murray'a i współpracowników. Murray uważa, że największe nasilenie objawów alergii roztoczowej przypada na okres, kiedy słoty jesienne zmuszają pacjentów do zamykania okien, częstego przebywania w pomieszczeniach z uwagi na temperaturę na zewnątrz domów, rzadszego wietrzenia mieszkania.

Włączenie centralnego ogrzewania powoduje unoszenie kurzu mieszkaniowego wraz z podgrzanym powietrzem. Następują korzystne warunki do ekspozycji na nagromadzony w okresie letnim alergen.

Zdecydowana większość chorych ma największe objawy alergii rano. Wihl wskazał na nasilenie dolegliwości u osób chorych z roztoczycą w okresie nocnym i porannym - głównie przy słaniu łóżka oraz opróżnianiu odkurzaczy. Podobnie pozytywny wywiad notował Warner i Morrison podkreślając nocne pojawienie się duszności u chorych na astmę oskrzelową wrażliwych na roztocze. Z kolei wg Woodcock'a i Cunnington'a u 90% badanych ataki dychawicy u takich pacjentów występują w czasie nocy.

Typowy przebieg roztoczycy charakteryzuje pogorszenie samopoczucia podczas wykonywania porządkujących czynności domowych, a szczególnie sprzątania, słania łóżka, przebywania na strychu w piwnicy czy w starym domu. Poprawa samopoczucia następowała podczas wietrzenia pomieszczeń mieszkalnych.

Uszkodzenie alergiczne nabłonka nosa odpowiada za pojawienie się nadreaktywności i zmienionej odczynowości dróg oddechowych. Stałe uczucie dyskomfortu prowadzi do zmian o charakterze nerwicy reaktywnej. Czubalski analizując przyczyny nieżytów górnych dróg oddechowych wskazał na tzw. nieżyty psychogenne oraz zmiany o typie neurotycznym w strukturze psychicznej osób, które przez szereg lat chorują z powodu całorocznej alergii wziewnej. Nie zanotował tego zjawiska w grupie alergii sezonowej.

(...)

Leczenie - Usuwanie alergenu.

Wpływ czyszczenia pokoi na przebieg atopowego zapalenia spowodowanego uczuleniem na roztocze kurzu mieszkaniowego był badany w ośmiomiesięcznym systemie prewencji opartej na obniżeniu alergenu w pomieszczeniach zajmowanych przez chorych. Stwierdzono statystycznie znamienną poprawę dolegliwości skórnych i poprawę poziomu eozynofilii obwodowych, bazofilii, surowiczej dehydrogenazy i swoistych IgG. Czas remisji był krótki. Po powrocie do warunków z zwiększonym stężeniem alergenu roztoczy kurzu domowego, zmiany skórne nasiliły się.

Roztocze giną w temperaturze 55°C lub wyższej. W temperaturze niższej, niż 55°C nie ginęły pomimo zastosowania detergentów i środków piorących. Pranie w zimnej temperaturze nie zabijało żywych roztoczy, choć stężenie Der p. 1 było redukowane o 90%. Pranie na „sucho" zabijało roztocze, ale nie redukowało stężenia alergenu.

Podstawowe zalecenia dotyczące postępowania przeciwroztoczowego są następujące:

(...)

• częsta wymiana pościeli, materacy

• pranie w wysokiej temperaturze dywanów (odkurzacze parowe), zasłon, bielizny, pościeli, poduszek, kołder (powyżej 60 st. C)

• stosowanie filtrów powietrza

• utrzymywanie suchej atmosfery, tj. około 40% wilgotności względnej. Jednak dokładne analiza tego problemu wskazuje, że stężenie alergenu w tej metodzie nie obniża się na tyle istotnie, aby wpływać na stan alergizacji chorych, natomiast wyraźnie niekorzystnie wpływa na samopoczucie chorych zależne od zbyt suchego powietrza wdychanego.

• używanie wysoko wydajnych odkurzaczy typu HEPA, ale zaleca się nie odkurzanie przez chorych z alergią na alergeny kurzu domowego, lecz osoby drugie

• polerowanie i czyszczenie gładkich powierzchni pastami. Używanie wilgotnych szmatek również jest pomocne, jednak daje słabszy efekt roztoczousuwający.

(...)

• częste wietrzenie i sprzątanie zmniejsza populację roztoczy o ponad 80%

• stosowanie specjalnych materiałów i drobnej sieci oczek do pokrycia materacy, kołder i poduszek zmniejszało nasilenie objawów astmy po 6-8 miesiącach

• Rains i współpracownicy wykazali, że syntetyczne poduszki znacznie szybciej gromadzą alergen Der p. 1, niż z pierza. Trzykrotnie więcej Der p. 1 obserwuje się już w pierwszym miesiącu, ośmiokrotnie po sześciu miesiącach badania. Dlatego należy je często prać.

• specjalnie zaprojektowane domy, ze sztuczną wentylacją i nowymi materiałami i materacami dawały w ponad rocznej obserwacji 7-krotny spadek obecności roztoczy

(...)

Problem alergenu roztoczowego jest zagadnieniem nadal trudnym. Pomimo wielu danych nie rozstrzygnięto jednak do końca możliwości zmiany niszy ekologicznej i roztoczowej w takim stopniu, aby tylko metodą walki z alergenem roztoczowym zlikwidować problem reakcji alergicznych na ten alergen. Wiele jeszcze pozostało do zrobienia. Jednak jak wskazuje szereg badań, zintegrowane postępowanie prewencyjne, a więc oparte na redukcji poziomu alergenów w mieszkaniach chorych uczulonych oraz lecznicze oparte na immunoterapii i leczeniu objawowym, może znacznie zmienić przebieg choroby na korzyść pacjenta.


Copyright ©2014 Alergo-ECO.pl Wszelkie prawa zastrzeżone.


Realizacja